Tarihte Bugün 02 Mart

02/03/1918 Asker Ailelerine Yardımcı Hanımlar Cemiyeti Nuriye İsmail (Canbolat) Hanım başkanlığında kuruldu. Cemiyet, Enver Paşa’nın eşi Naciye Sultan’ın himayesindeydi. Dernek, bir yıl içinde 6247 kişiye yiyecek dağıttı.

02/03/1924 Halk Fırkası grup toplantısında, Şer’iye ve Evkaf Vekaletlerinin kaldırılmasına ve öğretimin birleştirilmesine karar verildi.

02/03/1931 Sovyet toplumsal ve ekonomik sisteminde, sonunda Sovyetler Birliği’ni çöküş ve dağılmaya götüren reformları başlatan, eski SBKP Genel Sekreteri Mihail Gorbaçev doğdu.

02/03/1942 Amerikalı kısa öykü ve roman John Irving doğdu.

02/03/1946 Kuzey Vietnam’da Ho Şi Minh cumhurbaşkanı seçildi.

02/03/1949 Piyade mermisi, piyade havanı ve kapsül üreten Nuri Killigil’e ait
İstanbul Sütlüce’deki mühimmat fabrikasında aralıklarla iki büyük patlama oldu.
Milli Savunma Bakanlığı’nın denetimi altında bulunan fabrikada çıkan yangın,
çevrede büyük paniğe yol açtı. Yangının baruthaneye sıçramasıyla yerle bir
olan fabrikada 6’sı itfaiye eri olmak üzere 35 kişi öldü. Ölenler içinde fabrikanın
sahibi ve Enver Paşa’nın kardeşi olan Nuri Killigil de vardı. Killigil’in II. Dünya
Savaşı yıllarında Almanlarla sıkı ilişkiler içinde olduğuna dair belgeler Uğur
Mumcu’nun 40′ların Cadı Kazanı isimli kitabında yayımladı.O yıllarda Nuri
Paşa’nın ırkçılık-turancılık düşleri ile Almanların Sovyetler Birliği’ni yıkma planları
örtüşüyordu. Paşa birçok kez Almanya’ya gitmişti. Bir süre sonra Almanlar Nuri
Paşa’nın planlarını uygun görmeyince Nuri Paşa fabrikadaki işlerine yoğunlaştı.
Yürürlükteki İş Yasası göre silah fabrikalarında çalışan işçilere daha fazla prim
ödenmesi gerekiyordu. Nuri Killigil İşçi Sigortaları Kurumuna fabrikada “harp
imalatı ile iştigal etmeyeceğini” bildirmişti. Oysa patlama sonrasında fabrikada
el bombası , havan imal edildiği ortaya çıktı.

02/03/1950 Van’ın Özalp ilçesinde hayvan kaçakçılığı yapan 33 kişiyi
sorgulamadan kurşuna dizdirmek suçundan yargılanan emekli Orgeneral
Mustafa Muğlalı’nın yargılanması sona erdi. Genelkurmay Askeri Mahkemesi
Muğlalı’ya 20 yıl hapis cezası verdi.

02/03/1956 Cumhurbaşkanına hakaretten sanık Ulus gazetesi yazarı Şinasi
Nahit Berker1 yıl hapse mahkum oldu.

02/03/1956 Fransa Fas’ın bağımsızlığını onayladı.

02/03/1957 Türkiye’de çağdaş beden eğitiminin yerleşmesine öncülük eden,
spor eğitimcisi Selim Sırrı Tarcan İstanbul’da öldü. Tarcan, İsveç Kraliyet
Askeri Beden Eğitimi ve Jimnastik Akademisi’ni bitirmişti. Uzun yıllar beden
eğitimi öğretmenliği yaptı. Terbiye-i Bedeniye, Spor, Beden Terbiyesi çok
sayıda kitaplarından bazılarıdır.

02/03/1958 Yunanistan’da Konstantin Karamanlis başbakanlıktan istifa etti.

02/03/1960 İstanbul’da gece sessiz yürüyüş yapan 500 teknik okul öğrencisi,
polis tarafından dağıtıldı.

02/03/1960 Necip Fazıl Kısakürek, Atatürk’ün hatırasına yayım yoluyla hakaret
ettiği gerekçesiyle18 ay hapis cezası daha aldı.

02/03/1961 Türkiye demokratik özgürlükler konusunda Avrupa Konseyi’ne
güvence verdi.

02/03/1962 Hindistan’da Nehru’nun Kongre Partisi seçimleri büyük bir oy
farkıyla kazandı.

02/03/1968 Amerikan hükümeti hesap uzmanları, Türkiye’ye yapılan yardımın
kullanış şeklini eleştirdiler. Uzmanlar Amerikan Kongresi’nde bugün verdikleri
raporda şu noktalara dikkat çektiler: Türkiye, Amerikan yardım fonlarından
aldığı1,8 milyon dolarla yeni yol ve iş makinaları almıştır. Aynı makinalar
Amerikanın ihtiyaç fazlası stoklarından 370 000 dolara alınabilirdi. Yardımlar
Milletlerarası Kalkınma Teşkilatı’nın politikasıyla bağdaşmayan bazı malların
ithalinde kullanılmıştır.

02/03/1973 Türk basınını temsil eden dokuz kuruluş, “Fikir suçu çağ dışıdır”
görüşünde birleşerek, yürürlükteki kanunlarda değişiklik yapılmasının zorunlu
olduğunu açıkladılar ve basın suçlularının affedilmesini istediler.

02/03/1974 Bazı gazeteler son zamların getirdiği yük nedeniyle sayfa sayısını
azalttı, günlük eklerin yayımına son verdi.

02/03/1974 TRT Televizyon, çarşamba hariç haftada yedi gün yayın yapmaya
başladı.

02/03/1977 Türkan Şoray “Dünya Kadın Rejisörleri Festivali”ne katılmak için
Belçika’ya gitti.

02/03/1979 Adalet Partisi (AP) lideri Süleyman Demirel hükümetin kaybettiği
prestiji orduya sığınarak toplamaya çalıştığını ileri sürerek “Ordunun gölgesinde
iktidar olunmaz” dedi.

02/03/1981 Dünya Gazetesi yayın hayatına başladı.

02/03/1983 Kapatılan Adalet Partisi Samsun Milletvekili ve eski Ulaştıma
Bakanı Hüseyin Özalp ile Sinop’un Erfelek ilçesi eski belediye başkanı Orhan
Altay hakkında toplu silah kaçakçılığı yaptığı iddiasıyla dava açıldı.

02/03/1984 Sıkıyönetim uygulamasının kaldırıldığı13 ilden 8′inde olağanüstü hal
uygulaması TBMM’de kabul edildi. Olağanüstü halin askeri idareden sivil
idareye geçiş olduğunu söyleyen İçişleri Bakanı Ali Tanrıyar, “Olağanüstü hal
ile valilere geniş hak tanınmıştır. Bu yetkilerin vatandaşın temel hak ve
özgürlüklerini gözetir biçimde uygulanacağı tabiidir. Olağanüstü uygulanacak
illerde hareket tarzı valilere bir genelgeyle duyurulacaktır” dedi.

02/03/1984 DİSK’e bağlı Yeraltı Maden-İş sendikasının 25 yöneticisi hakkında
İstanbul Sıkıyönetim Savcılığı tarafından dava açıldı.

02/03/1984 ABD.. Kongresi, Kıbrıs sorununda ilerleme Sağlanıncaya kadar
Türkiye, Yunanistan ve Kıbrıs Rum kesimine yapacağı yardımları askıya aldı.

02/03/1985 Orly katliamı davasında karar açıklandı. ASALA örgütü militanı
Varujan Garbisyan müebbet, Soner Nayır15, Ohannes Semerciyan10 yıl hapis
cezasına çarptırıldı.15 Temmuz1983 yılında Fransa’nın Orly Havaalanı’nda ikisi
Türk 7 kişinin ölümüne yol açan bombalı saldırının sanıklarına verilen bu
cezalarla ASALA ilk defa ağır bir cezaya çarptırılmış oldu.

02/03/1985 Anavatan Partisi Genel Başkanı Turgut Özal, partisinin İzmir
Kongresi’nde yenilgiye uğradı. Turgut Özal’ın açık destek verdiği Atilla Yurtçu
İzmir il başkanlığı seçimini, liberallerin adayı Şükrü Okurer karşısında18 oy
farkla kaybetti.

02/03/1988 İzmir Buca Cezaevi’nde ayaklanma çıktı.

02/03/1988 Azerbaycan’da Ermenilerle Azerilerin çatışmalarından sonra
Sovyetler Birliği Azerbaycan’a askeri birlikler yolladı, sokağa çıkma yasağı
kondu.

02/03/1990 Yıldız Üniversitesi’nde öğrenciler 3,5 saat işgal eylemi yaptı,
eylemden sonra 200 öğrenci gözaltına alındı.

02/03/1994 5 DEP’li ve1 DEP kökenli bağımsız milletvekilinin dokunulmazlıkları
kaldırıldı. Hatip Dicle ve Orhan Doğan, meclis kapısında gözaltına alındı.
Dokunulmazlıkları kaldırıldıktan sonra, iki geceyi TBMM’de geçiren 5 milletvekili
DGM’ye teslim oldu.

02/03/1994 Türkiye’nin ilk ve en çok film çeken kadın yönetmeni Bilge Olgaç,
henüz elli dört yaşındayken, Taksim’deki evinde çıkan yangında yanarak öldü.
Yönetmenliğe başrolünü Yilmaz Güney’in oynadığı “Üçünüzüde Mıhlarım” adlı
filmle başladı. İlk deneyiminde yaşadıklarını şöyle anlatmıştı. “Genç bir
kadındım. Üstelik bu işi kadın olarak ilk kez yapan insandım. İlk önce bir kadın
ne yapabilir diye bakıyorlardı. Kuşkulu bir bakıştı. Ben de çok sert, bağırıp
çağıran bir rolü benimsedim. Fakat sonradan bu rolden vazgeçtim. Çünkü
insanlar artık bana inanıyorlar ve güveniyorlardı.” Linç adlı filmiyle Adana Altın
Koza Film En İyi Yönetmen ödülünü kazandı.1984 yılında çektiği Kaşık Düşmanı
filmiyle Antalya Film Şenliği’nde En İyi Üçüncü Film ve En İyi Senaryo
ödüllerini, Fransa’da düzenlenen Uluslararası Kadın Yönetmenler Festivali’nde
Büyük Ödülü ve Jüri Özel Ödülü’nü kazandı. Gülüşan, İpekçe, Yarın Cumartesi,
Gömlek, Kurşun Adres Sormaz Bilge Olgaç’ın yönetmen olarak imza attığı filmler
arasındadır.

02/03/2000 Pendik Kaymakamlığı, Nobel ödüllü İtalyan yazar Dario Fo’nun
“Kabin Oyunları” adlı tek kişilik tiyatro oyununun sahnelenmesine erkekleri
tecavüze kışkırttığı gerekçesiyle izin vermedi.

02/03/2000 İngiltere,16 aydır Londra’da ev hapsinde tutulan eski Şili diktatörü
Pinochet’in salıverilmesine karar verdi. Pinochet, kendisini isteyen ülkeler itiraz
etmeden, apar topar ülkeyi terketti.