Selenyum Elementin Kimyasal ve fiziksel özellikleri

Atom ağırlığı: 78.96 g/mol

Oda koşullarında (25°C 298 K): Gri renkli katı

A m,etall

p-blok elementi

Selenyum ilk olarak 1817 yılında Jons Jacob Berzelius tarafından keşfedilmiştir.

Bakır selenyum mineralinin sodyum karbonat varlığında oksidasyonu sonucunda Na2SeO3 bileşiği elde edilir.

Cu2Se + Na2CO3 + 2O2 à 2CuO + Na2SeO3 + CO2

Bu elde edilen bileşiğin sülfürik asit ile asitlendirilmesi sonucunda H2SeO3 oluşur. H2SeO3’in SO2 ile reaksiyonu sonucunda Se elde edilir.

H2SeO3 + 2SO2 + H2O à Se + 2H2SO4

Ayrıca suda çözünen selen bileşiklerinin indirgenmesi ile elde edilir.

Fiziksel Özellikleri
Yoğunluğu: 4.819 g/ml

Erime noktası: 221°C (494K)

Kaynama noktası: 685°C (958K)

Molar hacmi: 16.42 ml/mol

Mineral Setliği: 2.00

Isı iletkenliği(300K): 0.0204W cm-1 K-1

Özgül ısı: 0.320 J g-1 K-1

Buharlaşma Entalpisi: 26 kJ mol-1

Atomlaşma Entalpisi: 227 kJ mol-1

Kimyasal Özellikler
Elektronik konfigürasyonu: [Ar].3d10.4s2.4p4
Kabuk yapısı: 2.8.18.6
Elektronegatiflik: 2.55 (Pauling birimine göre)
3.01 (Sanderson elektronegatifliğine göre)
Elektron ilgisi: 195 kJmol-1
Atomik Yarıçapı: 115 pm (103 pm hesaplama ile)
İyonlaşma enerjisi

I. İyonlaşma Enerjisi
941 kJ/mol

II. İyonlaşma Enerjisi
2045 kJ/mol

III. İyonlaşma Enerjisi
2973.7 kJ/mol

IV. İyonlaşma Enerjisi
4144 kJ/mol

V. İyonlaşma Enerjisi
6590 kJ/mol

VI. İyonlaşma Enerjisi
7880 kJ/mol

VII. İyonlaşma Enerjisi
14990 kJ/mol

Oksidasyon sayısı: -2, 4, 6

İzotopları:

İsotop
Yarılanma süresi

72Se
8.4 gün

73Se
7.1 saat

74Se
Kararlı

75Se
119.78 gün

76Se, 77Se, 78Se
Kararlı

79Se
1.13×106 yıl

80Se
Kararlı

81Se
18.5 dakika

82Se
1.08×1020 yıl

83Se
22.3 dakika

84Se
3.3 dakika

İndirgenme Potansiyeli:

Kullanım Alanları

Elektrik iletkenliği ışık ile değiştiğinden fotosellerde,
Fotoiletken özelliği nedeniyle fotokopi makinalarında,
Seramikte ve renkli cam üretiminde renk vermek için,
Çelik üretiminde katkı maddesi olarak,
A.C akımı D.C akıma çevirme özelliğinden dolayı bir çok uygulamada kullanılmaktadır.

Reaksiyonları

Hava ile Reaksiyonu

Selenyum havada mavi alev vererek yanar ve selenyum (IV) oksit oluşur.

Se8(k) + 8O2(g) à 8SeO2(k)

Halojenler ile Reaksiyonu

Selenyum flor ile yanarak selenyum (VI) florür bileşiğini oluşturur.

Se8(k) + 24F2(g) à 8SeF6(s) [portakal]

Selenyumun (CS2 içerisindeki çözeltisi ) klor ve brom ile reaksiyonu sonucunda aşağıdaki bileşikleri oluşur.

Se8 + 4Cl2 à 4Se2Cl2(s) [portakal]

Se8 + 4Br2 à 4Se2Br2(s) [portakal]

Belirli şartlar altında halojenler ile reaksiyonu sonucunda

Se8(k) + 16F2(g) à 8SeF4(k)

Se8(k) + 16Cl2(g) à 8SeCl4(k)

Se8(k) + 16Br2(g) à 8SeBr4(k)

Se8(k) + 16I2(g) à 8SeI4(k)

bileşikleri oluşturur.

Asit ile Reaksiyonu